Những hoạt động phát triển ngôn ngữ tại nhà cho trẻ

Ba mẹ đóng một vai trò quan trọng trong quá trình học hỏi và phát triển ngôn ngữ của trẻ. Bằng việc dành thời gian chất lượng cho con và hướng dẫn, khích lệ con tham gia vào một số hoạt động hàng ngày dưới đây, ba mẹ sẽ trở thành những người thầy dạy ngôn ngữ tuyệt vời và đáng tin cậy nhất của con.

1. Đọc sách và kể chuyện: Đây là hoạt động tốt nhất để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ. Ba mẹ nên đọc những câu chuyện phù hợp với lứa tuổi hoặc kể chuyện bằng hình ảnh. Con nên được trải nghiệm nghe đọc sớm, sử dụng các sách giác quan để khuyến khích con chạm, cảm nhận. Khi con lớn một chút, ba mẹ có thể đặt câu hỏi tương tác với con trong quá trình đọc. 

2. Làm bếp: Đây là cơ hội phát triển ngôn ngữ “vừa thơm vừa trọn vẹn”. Con có thể học cách gọi tên các nguyên liệu, các dụng cụ, các hoạt động trong quá trình làm bếp. Con cũng học cách phân loại, cách so sách, quy trình làm ra một món ăn nào đó. Vừa làm bếp cùng ba mẹ, con vừa sáng tạo thêm những cách thức mới ví dụ rắc kem lên bánh… và đó chính là môi trường tuyệt vời giúp con sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên. 

3. Chơi với các đồ chơi: Như các khối đồ chơi xây dựng và xếp hình. Trong quá trình chơi, dạy con nói về kích thước, hình dáng, dạy con cách làm theo hướng dẫn…

4. Trò chơi âm nhạc: Ba mẹ có thể tận dụng âm nhạc để phát triển ngôn ngữ như cho con nhảy và vỗ tay theo nhịp, đếm theo nhịp; gõ nhạc cụ và miêu tả âm thanh của nhạc cụ đó; tìm hiểu sự khác nhau về âm thanh của một số loại nhạc cụ tự chế như lọ gạo, lọ đậu, lọ sỏi; tìm hiểu âm thanh to hay nhỏ, nhanh hay chậm, vui hay buồn; hát theo những bài hát quen thuộc. 

5. Hộp hoá trang: Ba mẹ chuẩn bị một bộ sưu tập các bộ quần áo hoá trang để khuyến khích trò chơi tưởng tượng và nhập vai. Con có thể đóng vai một ai đó và sử dụng từ mới trong vai trò tưởng tượng của mình. 

6. Các cuốn sách ảnh hoặc sách trò chơi: Ba mẹ có thể chuẩn bị các cuốn sách hoặc bức tranh theo chủ đề như trang trại, xe cộ, động vật… và từ đó dạy được nhiều từ vựng về chủ đề đó. Các cuốn sách để tìm con vật bị ẩn hay so sánh điểm khác biệt đều là cơ hội tuyệt vời để dạy ngôn ngữ cho trẻ. 

7. Cùng nhau làm vườn, đi bộ, đi chơi ngoài trời…: Hãy tận dụng khoảng thời gian này để trò chuyện với con về mọi điều mà ba mẹ và con nhìn thấy. Ba mẹ có thể hỏi con về những gì con cảm nhận, miêu tả những gì ba mẹ biết là con quan tâm; hỏi con những câu để mở rộng điều ba mẹ đang nói. 

8. Sân khấu hoá: Hãy để một góc trong nhà thành sân khấu và con có thể lên biểu diễn một bài thơ hoặc hát một bài hát. Ba mẹ cũng có thể biểu diễn rối tay, kể câu chuyện hoặc đọc truyện. Đều là những hoạt động tuyệt vời để phát triển ngôn ngữ cho con. 

9. Làm túi “Sờ và cảm nhận”: Ba mẹ chuẩn bị một túi vải và đặt những đồ vật nhỏ vào như quả bóng, thìa, bút chì… sau đó cho con sờ và đoán vật. Khó hơn, con miêu tả đồ vật và ba mẹ phải đoán tên đồ vật đó. Đây là bước đầu tiên để con có thể biết cách miêu tả. 

10. Dùng khay cát và khay giác quan: Ba mẹ trộn cát lên và giấu ở dưới những khối nhỏ như khối lego, viên sỏi… hãy để con sở, gọi tên và nêu cảm nhận.

11. Chơi với đĩa giấy: Đĩa giấy có thể tạo ra nhiều đồ chơi thú vị cho con. Ba mẹ nên sưu tầm thêm màu nước, keo dán, miếng vải… để con có thể làm mặt nạ và các đồ chơi sáng tạo khác. 

12. Chơi tưởng tượng tại nhà: Ba mẹ có thể sáng tạo ra vô số trò chơi tưởng tượng tại nhà như thiết lập một góc trong nhà để làm cửa hàng; tổ chức một bữa tiệc và mời các bạn voi đến dự; chơi đi chợ, đi khám bác sỹ… Ngoài các trò chơi gợi ý ở trên, trong suốt quá trình tương tác với con, ba mẹ hãy: 

• Chú ý đến con khi con nói chuyện
• Khen con nói tốt hoặc con dùng từ hay
• Trợ giúp con hiểu từ mới bằng việc lặp lại
• Tăng thêm vốn từ cho con bằng cách thêm vào câu con nói, Ví dụ con nói: Quả bóng của con- Ba mẹ nói: Quả bóng của con màu xanh đẹp quá!
• Đừng chế nhạo những lỗi nói sai của con. Hãy sửa lỗi một cách nhẹ nhàng bằng cách lặp lại câu đó chính xác.
• Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử.
• Nói về những gì ba mẹ làm hàng ngày. 

Những hoạt động phát triển ngôn ngữ của trẻ đều giống như những trò chơi vui nhộn, sáng tạo để ba mẹ cùng con chơi vui mỗi ngày. Ba mẹ hãy dành thời gian trọn vẹn bên con để cảm nhận niềm vui và tận hưởng sự tiến bộ của con mỗi ngày nhé!

Tác giả bài viết: Phan Thị Hồ Điệp