Bí quyết phát triển kỹ năng tư duy cho trẻ qua hoạt động đọc sách

Các kỹ năng tư duy nói chung được chia thành các bậc từ thấp đến cao, bao gồm: Ghi nhớ; Hiểu biết; Ứng dụng, Phân tích, Đánh giá; Sáng tạo. Một bạn nhỏ có kỹ năng tư duy nhạy bén và vượt trội đồng nghĩa với việc bạn nhỏ đó cần phải được trang bị và rèn luyện qua tất cả các giai đoạn này. Một trong những phương pháp để khuyến khích trẻ tư duy và phát triển các kỹ năng tư duy đó chính là đọc sách và kể chuyện. 

Trong bài viết này, cô Phan Thị Hồ Điệp, cố vấn chuyên môn của Smiling Chestnut Kindergarten sẽ giúp ba mẹ phát triển từng bậc của kỹ năng tư duy kể trên cho con thông qua câu chuyện “Ba chú dê Billy và gã quỷ già Gruff”.

Câu chuyện kể về ba chú dê Billy bé, Billy nhỏ và Billy lớn muốn đi qua một cây cầu để tìm đến đồi cỏ thơm ngon nhưng dưới cầu lại có một con quỷ già khổng lồ, xấu xí đang đói ngấu. 

Billy bé đã qua cây cầu đầu tiên, lộc cộc, lộc cộc. Con quỷ hét lên đòi ăn thịt, nhưng Billy cất tiếng khe khẽ: “Sao lại là tôi? Tôi còn nhỏ lắm, hãy đợi anh trai tôi. Anh ấy lớn hơn rất nhiều.” Con quỷ thấy hợp lý và nó chờ đợi. Tiếp tục đến Billy nhỏ cũng thoát thân với lý do đó. Khi đến Billy lớn đi qua cầu, nó đã húc bay con quỷ bằng chiếc sừng chắc khỏe của mình. 

Đây là một câu chuyện khá thú vị và dễ nhớ vì nó có cấu trúc lặp lại (từng con dê qua cầu). Sau khi kể chuyện xong, ba mẹ có thể sử dụng các câu hỏi dưới đây để giúp trẻ phát triển các kỹ năng tư duy:

Rèn kỹ năng tư duy GHI NHỚ: 

1. Trong câu chuyện có mấy chú dê? Tên của các chú dê là gì? 
2. Các chú dê muốn qua cầu để làm gì?
3. Các chú dê sẽ phải gặp ai khi qua cầu? 
4. Con quỷ muốn làm gì với các chú dê? 

Rèn kĩ năng tư duy HIỂU BIẾT

1. Tại sao các chú dê lại muốn ăn cỏ? Nếu giả sử bên kia đồi chỉ là một trang trại chuối hoặc chanh thì các chú dê có muốn qua cầu không? 
2. Tại sao với chú dê nhỏ thì con quỷ nói muốn dành để ăn sáng, chú dê bé thì là bữa trưa còn chú dê lớn thì lại là bữa ăn bữa tối? 

Rèn kỹ năng tư duy ỨNG DỤNG

1. Nếu khi mình sợ một ai đó thì mình nên tìm cách trốn tránh hay là mình sẽ tìm ra một cách nào đó để đối phó? 
2. Tự nghĩ một câu trả lời khác của chú dê nhỏ mà khiến cho con quỷ vẫn không ăn thịt. 
3. Nếu ba chú dê biến thành ba người thì chiều cao của mỗi người sẽ được sắp xếp như thế nào? Ai cao nhất, ai thấp nhất, ai trung bình? 

Rèn kỹ năng tư duy PHÂN TÍCH

1. Tại sao chú dê nhỏ lại đi qua cầu đầu tiên? 
2. Âm thanh khi chú dê nhỏ đi và chú dê lớn có gì khác nhau? Nếu biểu diễn âm thanh bằng một đường thẳng thì đường thẳng nào sẽ dài nhất? 
3. Con quỷ liệu có phải là chỉ hung dữ không hay nó còn có tính cách gì nữa? ( háu ăn và hơi ngu ngốc) 

Rèn kỹ năng tư duy ĐÁNH GIÁ

1. Nhân vật nào trong chuyện là tốt, nhân vật nào là xấu? 
2. Liệu con quỷ có xấu thực sự không? Hay là do nó sinh ra đã như vậy và nó không được lựa chọn những điều tốt hơn. Liệu có phải cứ con sói, con cáo là luôn luôn gian ác không? 
3. Thông thường việc nói dối là xấu nhưng trong câu chuyện này, hai chú dê có phải đã nói dối con quỷ không? Hay đó là mẹo của hai chú dê? 

Rèn kỹ năng tư duy SÁNG TẠO

1. Em thử nghĩ xem có cách nào để chú dê có thể qua cầu mà không làm cho con quỷ biết không? ( lót những tấm vải vào chân chẳng hạn) 
2. Thông thường những nhân vật tưởng tượng như bà phù thủy, con quỷ đều có một phép thuật gì đó. Em hãy tạo ra phép thuật để con quỷ sẽ không ở dưới sông mà đi vào rừng sâu mãi mãi. 
3. Nếu có hai bức tranh: bức tranh thứ nhất vẽ chú dê bé đi qua cầu, bức tranh thứ hai vẽ chú dê lớn đi qua cầu thì bức tranh thứ ba sẽ là gì? Hãy vẽ lại bức tranh đó. 
4. Câu chuyện này có nhịp điệu đấy, như kiểu một bài hát. Đố em vì sao lại như vậy? ( Vì các đoạn, các âm thanh, các câu nói lặp đi lặp lại). Em thử đọc theo kiểu ngân nga như hát xem nhé. 

Mỗi lần đọc lại câu chuyện, ba mẹ có thể sử dụng một trong những câu hỏi trên để trò chuyện với con. Rèn luyện các kỹ năng tư duy không phải để con trở thành “ngôi sao” trong trường học mà chính là để giúp các con có năng lực ứng biến với các tình huống có vấn đề trong đời sống. Đó cũng chính là cách Smiling Chestnut thực hiện để giúp trẻ được rèn luyện, bồi dưỡng và phát triển năng lực tư duy. 

Tác giả bài viết: Phan Thị Hồ Điệp